Khi dân vận bắt đầu từ những điều gần dân
Sơn Dương là xã miền núi phía Nam tỉnh Tuyên Quang, có trên 10.000 hộ dân, hơn 41.000 nhân khẩu, với 14 dân tộc cùng sinh sống. Vùng đất này giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, với 41 di tích lịch sử cách mạng, các công trình văn hóa tâm linh cùng nhiều giá trị văn hóa đặc trưng.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Sơn Dương lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, địa phương xác định phát triển du lịch là một trong những hướng chuyển đổi mô hình kinh tế, góp phần tạo sinh kế, nâng cao đời sống Nhân dân. Trong bức tranh ấy, Làng Trầm được lựa chọn bởi nơi đây có những “tài sản” mà không phải nơi nào cũng có: cảnh quan thuận lợi, nghề truyền thống của đồng bào Tày, những mô hình nông trại và đời sống văn hóa đặc sắc. Mục tiêu là từng bước xây dựng Làng Trầm trở thành làng văn hóa du lịch trải nghiệm cộng đồng, với những hoạt động gần gũi như trồng, chế biến chè, nấu rượu truyền thống và trải nghiệm đời sống văn hóa địa phương.
Nhưng nhận ra lợi thế mới chỉ là bước đầu. Muốn một chủ trương đi vào cuộc sống, điều quan trọng hơn cả là người dân phải nhìn thấy cơ hội của chính mình trong đó. Và từ đây, công tác “Dân vận khéo” trở thành chiếc cầu nối giữa chủ trương và đời sống.
Để dân được thấy, được học và tự tin làm
Thay vì chỉ nói về du lịch cộng đồng, xã Sơn Dương lựa chọn cách để người dân trực tiếp nhìn thấy những nơi đã làm thành công. Tháng 7/2026, UBND xã tổ chức đưa người dân Làng Trầm đi học tập kinh nghiệm tại Làng Văn hóa du lịch cộng đồng Nặm Đăm, xã Quản Bạ và thôn Tha, phường Hà Giang 1. Tại đây, bà con được tìm hiểu cách cải tạo nhà ở thành homestay, tổ chức dịch vụ, xây dựng sản phẩm trải nghiệm, khai thác ẩm thực, bảo tồn kiến trúc và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.
Người dân Làng Trầm tham quan, học tập kinh nghiệm tại Làng Văn hóa du lịch cộng đồng Nặm Đăm, xã Quản Bạ
Những điều tưởng xa lạ bỗng trở nên rất gần. Một ngôi nhà có thể trở thành nơi đón khách; một mâm cơm gia đình có thể trở thành trải nghiệm; nương chè có thể trở thành không gian để du khách cùng hái, chế biến và thưởng thức. Nghề truyền thống, thay vì chỉ được lưu giữ trong đời sống thường nhật, có thể trở thành một câu chuyện văn hóa được kể lại.
Sau chuyến đi, anh Ma Việt Sỹ, Trưởng thôn Trầm, chia sẻ rằng người dân nhận ra những nơi làm du lịch cộng đồng cũng bắt đầu từ những điều gần gũi như vậy. Từ đó, người dân hiểu Làng Trầm cũng có những lợi thế riêng và nếu cùng đồng thuận, chỉnh trang nhà cửa, giữ gìn văn hóa, học cách làm dịch vụ thì hoàn toàn có thể tạo thêm thu nhập cho gia đình.
Một chuyến đi đã mở ra một cách nhìn mới. Đó cũng là cái “khéo” đầu tiên của dân vận: muốn dân làm, trước hết phải để dân thấy; muốn dân đồng thuận, trước hết phải để dân tin.
Người dân Làng Trầm tham quan, học tập mô hình làm homestay tại thôn Tha, phường Hà Giang 1
“Khéo” ở chỗ khơi dậy sức dân
Từ chỗ được nhìn thấy, người dân bắt đầu nghĩ đến việc mình có thể làm gì. Cái “khéo” trong cách làm ở Làng Trầm nằm ở chỗ không làm thay dân, mà khơi dậy mong muốn để người dân tự mình làm chủ sự đổi thay của quê hương. Cấp ủy, chính quyền giữ vai trò định hướng, hỗ trợ, tạo điều kiện; người dân là chủ thể tham gia, sáng tạo và trực tiếp hưởng lợi.
Trước mắt, khoảng 30 hộ tại khu vực Làng Trầm được lựa chọn triển khai, từng bước tạo hạt nhân để nhân rộng. Từ chỉnh trang nhà cửa, khuôn viên, cảnh quan đến học hỏi cách làm dịch vụ, mỗi việc nhỏ đều cần sự chủ động của người dân. Khi người dân tham gia từ đầu, mô hình không còn là “việc của chính quyền”, mà trở thành việc của chính mình. Và cũng từ đó, những điều quen thuộc được nhìn bằng một ánh mắt khác. Cây chè không chỉ cho búp chè, mà kể câu chuyện về đất và người. Nghề nấu rượu không chỉ tạo sinh kế, mà lưu giữ ký ức văn hóa. Mâm cơm gia đình không chỉ để no lòng, mà có thể trở thành hương vị níu chân du khách. Ngôi nhà truyền thống không chỉ để ở, mà có thể mở ra một không gian văn hóa. Làng Trầm không đi tìm những giá trị ở đâu xa. Điều cần làm là đánh thức những giá trị đã có, làm mới cách nhìn, cách làm để từ đó tạo ra sinh kế mới và niềm tin mới.
Xây dựng Làng văn hóa du lịch trải nghiệm cộng đồng Làng Trầm nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, Trung tâm xúc tiến Du lịch tỉnh Tuyên Quang, cùng lãnh đạo Đảng ủy, HĐND - UBND xã Sơn Dương.
Sự đồng thuận ở Làng Trầm không đến từ những lời vận động chung chung, mà được vun đắp từ việc người dân được đi, được thấy, được trao đổi và cùng bàn cách làm. Các hộ dân bày tỏ sự đồng thuận cao với định hướng xây dựng điểm du lịch cộng đồng, đồng thời mong muốn được hỗ trợ về hạ tầng, tập huấn nghiệp vụ, quảng bá và kết nối tour, tuyến. Trong mô hình ấy, người dân không chỉ là người thụ hưởng. Họ chính là những người làm nên sản phẩm, kể câu chuyện quê hương, gìn giữ bản sắc và hưởng lợi từ những giá trị mình tạo dựng.
Từ sự đồng thuận của từng gia đình, sức mạnh cộng đồng đang dần được kết nối. Làng Trầm được định hướng gắn với Điểm du lịch sinh thái Đồng Đài, các điểm du lịch tâm linh và Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào, mở ra cơ hội để người trồng chè có thêm đầu ra, người làm ẩm thực có thêm khách, thanh niên có thêm việc làm, sản phẩm quê hương có thêm thị trường. Điều xã Sơn Dương hướng tới vì thế không chỉ là một điểm đến, mà là một cộng đồng cùng làm, cùng giữ gìn và cùng hưởng thành quả.
Khi “ý Đảng” gặp “lòng dân”
Làng Trầm hôm nay mới chỉ bắt đầu hành trình. Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm về hạ tầng, sản phẩm, kỹ năng, quảng bá và kết nối thị trường. Nhưng điều quan trọng nhất đã được khơi mở: người dân bắt đầu tin rằng quê hương mình có những giá trị đủ sức tạo nên một hướng phát triển mới.
Trung tâm xúc tiến du lịch tỉnh Tuyên Quang cùng lãnh đạo UBND xã Sơn Dương trao đổi tại hộ gia đình tại Làng Trầm về phát triển du lịch.
Từ một chuyến đi, người dân có thêm cách nhìn. Từ những cuộc trao đổi, họ có thêm niềm tin. Từ sự đồng thuận, một mô hình mới dần hình thành. Đó chính là giá trị của “Dân vận khéo” ở Làng Trầm: không làm thay dân mà khơi dậy sức dân; không áp đặt mà tạo đồng thuận; không chỉ vận động người dân làm du lịch mà cùng người dân tìm ra con đường phát triển phù hợp với chính mình. Khi người dân đã tin, đã đồng thuận và chủ động tham gia, nghị quyết không còn nằm trên giấy. Nghị quyết hiện diện trong từng ngôi nhà được chỉnh trang, từng nương chè được chăm sóc, từng món ăn được gìn giữ, từng câu chuyện văn hóa được kể lại và trong niềm tin về một tương lai tốt đẹp hơn ngay trên quê hương mình.
Có lẽ, “đánh thức” Làng Trầm không chỉ là đánh thức một vùng đất để trở thành điểm đến. Đó còn là đánh thức niềm tự hào, ý thức gìn giữ văn hóa và khát vọng vươn lên trong mỗi người dân. Từ một nương chè, một ngôi nhà, một nghề truyền thống và từ niềm tin của người dân vào quê hương mình, một câu chuyện “Dân vận khéo” đang được viết tiếp – nơi “ý Đảng” gặp “lòng dân”, để sức dân trở thành động lực làm nên những đổi thay từ chính mảnh đất này.
Phạm Ngọc Hà - Trung tâm Dịch vụ công xã Sơn Dương
